Καρκίνος του στομάχου

Τι είναι ο καρκίνος του στομάχου;

Ως καρκίνος του στομάχου θεωρείται κυρίως το αδενοκαρκίνωμα (95%), δηλαδή αυτό που προέρχεται από τον βλεννογόνο (το εσωτερικό περίβλημα). Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος, μετά από εκείνον του πνεύμονα, του μαστού και του παχέος εντέρου. Σε γενικές γραμμές, επηρεάζει κυρίως ασθενείς ανδρικού φύλου.

Δυστυχώς, συχνά η διάγνωση είναι καθυστερημένη, δηλαδή γίνεται σε πολύ προχωρημένο στάδιο. Όταν όμως γίνει έγκαιρα, η θεραπεία είναι χειρουργική.

Οι τύποι καρκίνου του στομάχου ορίζονται ανάλογα με τα ιστολογικά ευρήματα, και διακρίνονται σε:

• Αδενοκαρκίνωμα
• Εκ πλακωδών κυττάρων
• GIST
• Λέμφωμα
• Νευροενδοκρινής

Το GIST (γαστρεντερικός στρωματικός όγκος) προέρχεται από τα μεσεγχυματικά κύτταρα και αντιμετωπίζεται διαφορετικά από τα καρκινώματα, συνήθως με στοχευμένη θεραπεία. Το λέμφωμα στομάχου αποτελεί νεοπλασία λεμφικής προέλευσης και συχνά σχετίζεται με χρόνια λοίμωξη από H. pylori. Οι νευροενδοκρινείς όγκοι μπορεί να είναι χαμηλής ή υψηλής κακοήθειας και παρουσιάζουν διαφορετική βιολογική συμπεριφορά, ενώ απαιτούν ειδική διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση.

Καρκίνος του στομάχου: Παράγοντες κινδύνου

Υπάρχουν πολυάριθμοι παράγοντες, οι οποίοι ενδέχεται να αυξήσουν την πιθανότητα εκδήλωσης καρκίνου του στομάχου. Κυριότερη αιτία της κακοήθειας θεωρείται η παρουσία του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού. Η παρουσία του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού έχει αποδειχθεί ότι συνδέεται με χρόνιες γαστρίτιδες και με την εξέλιξη προς ατροφία του γαστρικού βλεννογόνου, μεταπλασία και τελικά δυσπλασία. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της λοίμωξης με κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή αποτελεί σπουδαίο βήμα πρόληψης. Σημαντική είναι η παρακολούθηση των ατόμων που έχουν θετικό ιστορικό λοίμωξης, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου, όπως το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου στομάχου ή η διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε νιτρώδη.

Άλλοι παράγοντες εκδήλωσης καρκίνου του στομάχου είναι οι παρακάτω:

• Κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ και ο συνδυασμός τους
• Κληρονομικότητα (στο 10% των περιπτώσεων)
• Παχυσαρκία
• Προηγούμενη γαστρεκτομή για έλκος
• Αλατισμένες τροφές – κονσέρβες – συντηρητικά – καπνιστά/παστά

Προστασία από την κακοήθεια του στομάχου

Παράγοντες οι οποίοι ενδέχεται να προστατεύσουν τον ασθενή από την ανάπτυξη νεοπλασίας στομάχου αποτελούν οι κάτωθι:

• Λαχανικά
• Εσπεριδοειδή
• Αντιοξειδωτικές τροφές και βιταμίνες (Α, C)
• Πράσινο τσάι

Αν και δεν υπάρχει καθολικός πληθυσμιακός έλεγχος για τον καρκίνο του στομάχου, σε ορισμένες περιπτώσεις συνιστάται τακτική γαστροσκόπηση. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο έλεγχος σε άτομα με βεβαρυμμένο οικογενειακό ιστορικό, προηγούμενες προκαρκινικές βλάβες, ή διαγνωσμένη λοίμωξη από H. pylori. Η ενδοσκοπική επιτήρηση με λήψη πολλαπλών βιοψιών από διάφορες περιοχές του στομάχου (γαστρικός χαρτογραφικός έλεγχος) μπορεί να ανιχνεύσει πρώιμες αλλοιώσεις και να οδηγήσει σε έγκαιρη παρέμβαση.

Καρκίνος του στομάχου: Συμπτώματα και Διαγνωστική προσέγγιση

Τα συμπτώματα της κακοήθειας του στομάχου διαθέτουν τα κάτωθι χαρακτηριστικά:

• Μπορούν να είναι εντερικού ή διηθητικού τύπου κατά Lauren
• Είναι ανάλογα τον βαθμό μεταπλασίας
• Είναι ανάλογα το στάδιο της νόσου (I-IV)

Στα πρώτα στάδια δεν υπάρχουν συμπτώματα, ή οι ασθενείς δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία. Αυτό συμβαίνει διότι οι ενδείξεις είναι άτυπες, και μοιάζουν με τις καθημερινές/φυσιολογικές ενοχλήσεις του στομάχου. Σε αυτές ανήκουν οι παρακάτω:

• Άτυπα δυσπεπτικά ενοχλήματα και εύκολος κορεσμός
• Άτυπος – διάχυτος κοιλιακός πόνος
• Ανορεξία
• Απώλεια βάρους
• Αναιμία (μικρή, αλλά χρόνια απώλεια αίματος)
• Δυσφαγία
• Έμετοι
• Ψηλαφητή μάζα
• Σοβαρή απώλεια αίματος με εμετό ή με τις κενώσεις

Η υποψία προκύπτει από την κλινική εξέταση και το ιστορικό του ασθενούς. Κατόπιν, ακολουθούνται τα παρακάτω βήματα:

• Εργαστηριακός έλεγχος (γενική αίματος, βιοχημικός έλεγχος, καρκινικοί δείκτες)
• Οισοφαγογαστροσκόπηση με λήψη βιοψιών
• Ακτινογραφία θώρακος
• Αξονική τομογραφία άνω και κάτω κοιλίας
• Αξονική τομογραφία θώρακος

Και ανάλογα τα ευρήματα, ενδέχεται να χρειαστεί κάποιο ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS), PET Scan ή διαγνωστική λαπαροσκόπηση.

Χειρουργική θεραπεία και Αποκατάσταση

Η μόνη θεραπεία με σκοπό την ίαση, είναι η χειρουργική αφαίρεση του στομάχου (με τον όγκο) σε υγιή όρια, ώστε να μην μείνει πίσω καθόλου νόσος. Για να μπορέσει να γίνει η ολική αφαίρεση θα πρέπει να μην υπάρχουν μεταστάσεις ή σοβαρές τοπικές επεκτάσεις. Συνίσταται η αφαίρεση να γίνεται με 6 εκατοστά μακροσκοπικά όρια εκτομής, για το εντερικού τύπου αδενοκαρκίνωμα στομάχου και 8-10 εκατοστά, για το διάχυτου τύπου αδενοκαρκίνωμα στομάχου.

Άλλη μέθοδος θεραπείας του στομαχικού καρκίνου αποτελεί η ολική γαστρεκτομή και ο ριζικός λεμφαδενικός καθαρισμός. Σκοπός είναι να επιτύχουμε R0 εκτομή, δηλαδή καθαρά όρια. Αφού αφαιρεθεί το στομάχι, και ανάλογα το στάδιο και τον σημείο του όγκου οι ανάλογοι λεμφαδένες, γίνεται η αποκατάσταση, δηλαδή στο σημείο που υπήρχε το στομάχι τοποθετείται το λεπτό έντερο. Αυτό ράβεται (αναστομώνεται) με τον οισοφάγο ώστε να αποκατασταθεί η συνέχεια του πεπτικού συστήματος και η δυνατότητα διατροφής από το στόμα.

Τεχνικές επέμβασης και Διατροφή μετά τη γαστρεκτομή

Οι επεμβάσεις αυτές μπορούν τεχνικά να γίνουν με διάφορους τρόπους, με πιο διαδεδομένη την ολική αφαίρεση του στομάχου και την αποκατάσταση κατά Υ. Η ρομποτικά υποβοηθούμενη χειρουργική και η λαπαροσκοπική προσέγγιση έχουν προσφέρει νέες δυνατότητες στη χειρουργική του στομάχου. Παρέχουν αυξημένη ακρίβεια, μειωμένη απώλεια αίματος και ταχύτερη κινητοποίηση του ασθενούς. Παρότι η ανοικτή χειρουργική παραμένει η πλέον καθιερωμένη τεχνική σε προχωρημένες περιπτώσεις, η επιλογή της μεθόδου εξατομικεύεται ανάλογα με την εντόπιση και την έκταση του όγκου, τη φυσική κατάσταση του ασθενούς και την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας.

Οι χειρουργικές επεμβάσεις μπορούν να γίνουν με ανοικτό, λαπαροσκοπικό ή ρομποτικό τρόπο και απαιτούν μια σχετική προετοιμασία και κάποιες μέρες νοσηλεία. Η διατροφή γίνεται στην αρχή με ειδική δίαιτα (υγρά-πολτώδη) και κατόπιν, με ειδικές οδηγίες, μπορεί να είναι ακόμα και εντελώς ελεύθερη, παρά την έλλειψη στομάχου. Απαιτούνται βέβαια κάποιες προσαρμογές.

Καρκίνος του στομάχου: Πρόγνωση

Μετά την αφαίρεση του στομάχου, πολλοί ασθενείς χρειάζονται υποστήριξη στη διατροφική τους προσαρμογή. Συνήθως απαιτούνται μικρά και συχνά γεύματα, αποφυγή τροφών υψηλής ωσμωτικότητας και προσεκτική επανεισαγωγή στερεών. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί dumping syndrome, μια κατάσταση που σχετίζεται με γρήγορη κένωση της τροφής στο έντερο. Επιπλέον, είναι συχνή η ανάγκη για συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης B12, σιδήρου, φολικού οξέος και βιταμίνης D, λόγω της απορροφητικής διαταραχής που ακολουθεί τη γαστρεκτομή. Η παρακολούθηση από διαιτολόγο θεωρείται ιδιαίτερα χρήσιμη, ειδικά στους πρώτους μήνες της ανάρρωσης.

Συχνά απαιτείται ειδική διατροφή για αρκετές μέρες πριν το χειρουργείο (παρεντερική διατροφή).

Προεγχειρητική χημειοθεραπεία (neoadjuvant)

Η προεγχειρητική χημειοθεραπεία χορηγείται με σκοπό την μείωση της νόσου (“downstaging”), ώστε να μπορέσει ο ασθενής να υποβληθεί στη συνέχεια στο ριζικό χειρουργείο.

Μετεγχειρητική χημειοθεραπεία (επικουρική – adjuvant)

Η μετεγχειρητική χημειοθεραπεία βελτιώνει την επιβίωση των ασθενών με καρκίνο του στομάχου, μόνον εφόσον έχει επιτευχθεί πλήρης εκτομή του όγκου (R0). Συχνά συνδυάζονται περισσότεροι χημειοθεραπευτικοί παράγοντες για να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα.

Η πρόγνωση του καρκίνου του στομάχου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση, η ιστολογική μορφή του όγκου και η ανταπόκριση στη χημειοθεραπεία. Κάθε ασθενής χρειάζεται μια εξατομικευμένη προσέγγιση, βασισμένη σε αξιολόγηση από διεπιστημονική ομάδα. Η συνεργασία μεταξύ χειρουργών, ογκολόγων, γαστρεντερολόγων και διαιτολόγων συμβάλλει στην επίτευξη του βέλτιστου θεραπευτικού αποτελέσματος.

Ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Δημήτριος Δαρδαμάνης έχει εξειδικευτεί σε όλες τις διαθέσιμες θεραπείες αντιμετώπισης του καρκίνου του στομάχου, και μπορεί να αντιμετωπίσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα κάθε πιθανό περιστατικό. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί του και να κλείσετε το ραντεβού σας.