Παχυσαρκία

Η παχυσαρκία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας της σύγχρονης εποχής. Αφορά ολοένα μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, τόσο στην Ελλάδα όσο και παγκοσμίως. Η αύξηση του σωματικού βάρους επηρεάζει σημαντικά την υγεία και συνδέεται με πολλές χρόνιες παθήσεις, γι’ αυτό η έγκαιρη αναγνώριση και η σωστή αντιμετώπισή της έχουν ιδιαίτερη σημασία. 

Τι είναι η παχυσαρκία;

Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) την αναγνωρίζει επίσημα ως νόσημα. Την έχει εντάξει στη Διεθνή Στατιστική Ταξινόμηση Νοσημάτων και Συναφών Προβλημάτων Υγείας (ICD), καθώς μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία πολλών οργάνων και συστημάτων του σώματος.

Η εμφάνισή της δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Αντίθετα, προκύπτει από τον συνδυασμό γενετικής προδιάθεσης, βιολογικών μηχανισμών, διατροφικών συνηθειών, επιπέδου σωματικής δραστηριότητας, αλλά και περιβαλλοντικών και κοινωνικών παραγόντων. Για τον λόγο αυτό, η παχυσαρκία δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή αύξηση του σωματικού βάρους. Πρόκειται για μια σύνθετη κατάσταση που χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση.

Πότε θεωρείται κάποιος παχύσαρκος;

Η αξιολόγηση της παχυσαρκίας βασίζεται κυρίως στον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ ή BMI – Body Mass Index), έναν δείκτη που υπολογίζει τη σχέση μεταξύ του σωματικού βάρους και του ύψους. Ο υπολογισμός του γίνεται διαιρώντας το βάρος σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα (kg/m²). Χρησιμοποιείται διεθνώς για την ταξινόμηση του σωματικού βάρους στους ενήλικες. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι κατηγορίες του ΔΜΣ διαμορφώνονται ως εξής:

Ο ΔΜΣ αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για την αρχική εκτίμηση του σωματικού βάρους, όμως δεν αρκεί από μόνος του για να αξιολογήσει την κατανομή του λίπους στο σώμα. Για τον λόγο αυτό, ο ιατρός μπορεί να λάβει υπόψη και την περίμετρο της μέσης. Η αυξημένη συγκέντρωση λίπους στην κοιλιακή χώρα συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών και μεταβολικών νοσημάτων. Αυτό παρατηρείται ακόμη και σε άτομα που δεν έχουν ιδιαίτερα υψηλό ΔΜΣ.

Ποια είναι τα αίτια της παχυσαρκίας;

Η παχυσαρκία εμφανίζεται όταν ο οργανισμός προσλαμβάνει περισσότερη ενέργεια μέσω της τροφής από όση καταναλώνει. Η περίσσεια αυτή αποθηκεύεται ως λίπος, με αποτέλεσμα τη σταδιακή αύξηση του σωματικού βάρους.

Ωστόσο, η παχυσαρκία δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Στην εμφάνισή της συμβάλλουν η γενετική προδιάθεση, οι διατροφικές συνήθειες, η μειωμένη σωματική δραστηριότητα, ψυχολογικοί παράγοντες, καθώς και το ευρύτερο κοινωνικό και περιβαλλοντικό πλαίσιο. Η εύκολη πρόσβαση σε τρόφιμα υψηλής θερμιδικής αξίας και ο καθιστικός τρόπος ζωής αποτελούν δύο από τους σημαντικότερους παράγοντες που έχουν συμβάλει στην αύξηση της παχυσαρκίας τις τελευταίες δεκαετίες.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις της παχυσαρκίας στην υγεία;

Η παχυσαρκία μπορεί να επηρεάσει σχεδόν κάθε σύστημα του οργανισμού και να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων. Όσο αυξάνεται ο βαθμός της παχυσαρκίας και ιδιαίτερα το λίπος που συγκεντρώνεται στην κοιλιακή χώρα, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών. Μεταξύ των παθήσεων που συνδέονται συχνότερα με την παχυσαρκία περιλαμβάνονται:

• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
• Αρτηριακή υπέρταση
• Υπερλιπιδαιμία
• Καρδιαγγειακά νοσήματα
• Αποφρακτική υπνική άπνοια
• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
• Χολολιθίαση
• Εκφυλιστικές παθήσεις της σπονδυλικής στήλης και των αρθρώσεων
• Αναπνευστικά προβλήματα
• Ορισμένες μορφές καρκίνου

Εκτός από τις σωματικές επιπτώσεις, η παχυσαρκία μπορεί να επηρεάσει και την ψυχική υγεία. Αρκετοί άνθρωποι βιώνουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, κοινωνικό στιγματισμό ή συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπισή της δεν στοχεύει μόνο στη μείωση του σωματικού βάρους, αλλά και στη συνολική βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής του ασθενούς. 

Πώς αντιμετωπίζεται η παχυσαρκία;

Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας μπορεί να είναι συντηρητική ή χειρουργική, ανάλογα με τις ανάγκες και το ιατρικό ιστορικό κάθε ασθενούς. Η συντηρητική προσέγγιση περιλαμβάνει αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, αύξηση της σωματικής δραστηριότητας και τροποποίηση του τρόπου ζωής. Στόχος είναι η απώλεια και κυρίως η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους.

Ωστόσο, η μακροχρόνια διατήρηση της απώλειας βάρους αποτελεί σημαντική πρόκληση για πολλούς ανθρώπους. Για ασθενείς με σοβαρή παχυσαρκία ή με συνυπάρχοντα νοσήματα, η βαριατρική χειρουργική αποτελεί τη θεραπευτική επιλογή με τα πιο τεκμηριωμένα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική απώλεια βάρους που διατηρείται. Παράλληλα, οδηγεί σε βελτίωση, ή ακόμα και ύφεση, νοσημάτων που σχετίζονται με την παχυσαρκία. 

Ποιες χειρουργικές επεμβάσεις εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας;

Η βαριατρική χειρουργική περιλαμβάνει σύγχρονες επεμβάσεις που στοχεύουν στη μακροχρόνια απώλεια βάρους και στη βελτίωση των νοσημάτων που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Η επιλογή της κατάλληλης τεχνικής δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς, αλλά εξατομικεύεται ανάλογα με τον βαθμό της παχυσαρκίας, το ιατρικό ιστορικό, τις συνυπάρχουσες παθήσεις και τις θεραπευτικές ανάγκες του κάθε ατόμου.

Στις χειρουργικές επιλογές που εφαρμόζονται σήμερα περιλαμβάνονται η γαστρική πτύχωση, η επιμήκης γαστρεκτομή (γαστρικό μανίκι ή sleeve gastrectomy), η γαστρική παράκαμψη (gastric bypass), η γαστρική παράκαμψη μίας αναστόμωσης (mini gastric bypass) και η χολοπαγκρεατική εκτροπή. Όλες οι επεμβάσεις πραγματοποιούνται με συγκεκριμένες ενδείξεις και διαφέρουν ως προς τον τρόπο με τον οποίο συμβάλλουν στη μείωση της πρόσληψης τροφής και στην απώλεια βάρους. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή της καταλληλότερης μεθόδου γίνεται πάντοτε μετά από ολοκληρωμένη αξιολόγηση από εξειδικευμένο βαριατρικό χειρουργό.

Ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Δημήτρης Δαρδαμάνης διαθέτει πολυετή εμπειρία και εξειδίκευση στη χειρουργική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας με σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Έχοντας εκπαιδευτεί σε εξειδικευμένα κέντρα του εξωτερικού και με μακρά εμπειρία στη βαριατρική χειρουργική, προσεγγίζει κάθε ασθενή εξατομικευμένα, με στόχο την ασφαλή και μακροχρόνια αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και των συνοδών νοσημάτων της. Επικοινωνήστε μαζί του για να ενημερωθείτε αναλυτικά για τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές και να σχεδιάσετε το κατάλληλο πλάνο αντιμετώπισης για τη δική σας περίπτωση.